Početna strana > Zanimljivosti > Da li je Kalenić pijaca u stvari Kalinić pijaca? O zadužbinama i zadužbinarstvu.

Da li je Kalenić pijaca u stvari Kalinić pijaca? O zadužbinama i zadužbinarstvu.

Bio špajz je nastao 1986. godine, otvaranjem prodavnice na Kalenićevoj pijaci, tako da je naš razvoj već dugi niz godina godina blisko povezan i sa sudbinom ove pijace. Malo je poznato kome pijaca duguje ime, a i postojanje. U pitanju nije manastir Kalenić, kako se to često misli, već Vladimir Vlajko Kalenić (1851-1907). U nekim dokumentima Vlajko Kalenić se pominje i kao Vlajko Kalinić.

Većina beogradskih pijaca nazive je dobijala prema opštini ili delu grada na kojem se nalazi dok su Bajlonijeva, Kalenić i Cvetkova pijaca ime dobile po imućnim Beograđanima koji su svoja imanja darovali Beogradu - gradu i njegovim građanima ili studentima Beogradskog univerziteta.

Pijaca Kalenić izgrađena je 1926. godine i to na „Kalenića guvnu“ - parceli koja je bila jedna od brojnih zadužbina Vlajka Kalenića, trgovca i dobrotvora. Vlajko Kalenić bio je veoma imućan, ali i veoma skroman i vredan čovek koji je veći deo svog imanja zaveštao svojoj zemlji. Nakon njegove smrti, na delu njegove zemlje, Kalenića guvnu, izgrađena je pijaca koja i danas nosi njegovo ime. Vlajko Kalenić je imanje nasledio od svog oca, papudžije po zanimanju. I danas se održala tradicija da se prodajno mesto na pijaci „Kalenić“ prenosi sa oca na sina. Svu svoju imovinu Vlajko Kalenić zaveštao je 1907. godine u dobrotvorne svrhe u vidu „Fonda Vlajka Kalenića, obućara i ekonoma iz Beograda“. Sredstva su davana i daju se i danas, kao pomoć siromašnim učenicima, humanitarim i kulturnim društvima.

Zadužbina Vlajka Kalenića i dan danas pomaže studente Ekonomskog fakulteta slabijeg materijalnog stanja. Naime, trideset i dva stana u Svetogorskog ulici iznajmljuju se a ovaj navac studentima omogućava da se iškoluju, baš kako je to Vlajko Kalenić želeo i svojim testamentom omogućio. Više podataka o ovoj zadužbini pročitajte na sajtu Univerziteta, klikom ovde.

Pre nekoliko godina objavljena je i monografija „Zadužbina i zadužbinarstvo u tradiciji srpskog naroda” Gordane Gordić u kojoj je  moguće pročitati obilje zanimljivih podataka o zadužbinarstvu u Srbiji. Zadužbinarstvo u Srbiji pominje se još u Dušanovom zakoniku, a pravno je uređeno zakonima iz 1897, 1912, 1930, 1972. i 1989. godine. Odrednicu o zadužbinarstvu uneo je i Vuk Karadžić u Srpski rječnik: ,, Najveća je zadužbina načiniti manastir ili crkvu, kao što su srpski carevi i kraljevi gradili; potom je zadužbina načiniti ćupriju na kakoj vodi ili preko bare, kaldrmu po rđavu putu, vodu dovesti i načiniti blizu puta, usaditi ili nakalamiti boćku blizu puta, gladnog nahraniti, žednog napojiti, golog odjesti (i ovo se kaže činiti i učiniti zadužbinu) '',  piše u Srpskom rječniku.
 

Možda baš zato što svetska ekonomska kriza još odjekuje, i što se čini da smo sve siromašniji, možda  je pravi trenutak da se institucija zadužbinarstva - velikodušna, patriotska, vizionarska - obnovi.